Người lao động nghỉ việc có cần báo trước không?
Người lao động có được tự ý nghỉ việc không?
Trong quá trình làm việc, vì nhiều lý do khác nhau, người lao động có thể có nhu cầu nghỉ việc và chấm dứt hợp đồng lao động với người sử dụng lao động. Pháp luật lao động hiện hành cho phép người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, nhưng trong nhiều trường hợp phải tuân thủ thời gian báo trước theo quy định.
Theo Điều 35 Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không nhất thiết phải đưa ra lý do, với điều kiện thực hiện đúng thời hạn báo trước theo quy định pháp luật. Một số trường hợp đặc biệt, người lao động còn được quyền nghỉ việc không cần báo trước.
Vậy người lao động cần báo trước bao nhiêu ngày khi nghỉ việc? Trường hợp nào được nghỉ ngay mà không cần báo trước? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.
1. Người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động
Khác với quy định trước đây, Bộ luật Lao động 2019 đã mở rộng quyền của người lao động trong việc đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động.
Theo đó, người lao động có quyền chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần phải chứng minh lý do nghỉ việc, miễn là đáp ứng đúng thời gian báo trước theo quy định của pháp luật, trừ các trường hợp được nghỉ việc ngay không cần báo trước.
Thời gian báo trước được xác định dựa trên:
Loại hợp đồng lao động;
Tính chất công việc;
Trường hợp công việc đặc thù theo quy định pháp luật.
2. Thời gian báo trước khi người lao động nghỉ việc
Tùy thuộc vào loại hợp đồng lao động và công việc đang thực hiện, người lao động phải báo trước cho người sử dụng lao động trong khoảng thời gian nhất định.
2.1. Hợp đồng lao động không xác định thời hạn
Đối với hợp đồng lao động không xác định thời hạn:
Công việc thuộc ngành, nghề, công việc đặc thù: Người lao động phải báo trước ít nhất 120 ngày.
Các công việc khác: Người lao động phải báo trước ít nhất 45 ngày.
2.2. Hợp đồng lao động xác định thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng
Đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn từ 12 tháng đến 36 tháng:
Công việc thuộc ngành, nghề, công việc đặc thù: Báo trước ít nhất 120 ngày.
Các công việc khác: Báo trước ít nhất 30 ngày.
2.3. Hợp đồng lao động xác định thời hạn dưới 12 tháng
Đối với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 12 tháng:
Công việc thuộc ngành, nghề, công việc đặc thù: Báo trước Ít nhất bằng một phần tư thời hạn của hợp đồng lao động đối với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 12 tháng.
Các công việc khác: Báo trước ít nhất 03 ngày làm việc.
Đây là điểm người lao động cần đặc biệt lưu ý, bởi thời gian báo trước được xác định khác nhau tùy thuộc vào tính chất công việc.
3. Những công việc đặc thù có thời gian báo trước dài hơn
Pháp luật quy định một số nhóm ngành, nghề, công việc đặc thù có thời gian báo trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động dài hơn so với công việc thông thường.
Các nhóm công việc này bao gồm một số trường hợp như:
Thành viên tổ lái tàu bay; nhân viên kỹ thuật bảo dưỡng tàu bay; nhân viên sửa chữa chuyên ngành hàng không; nhân viên điều độ, khai thác bay;
Người quản lý doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp và người quản lý doanh nghiệp nhà nước theo quy định của pháp luật có liên quan;
Thuyền viên thuộc thuyền bộ làm việc trên tàu biển Việt Nam đang hoạt động ở nước ngoài;
Thuyền viên được doanh nghiệp Việt Nam cho thuê lại làm việc trên tàu biển nước ngoài;
Các trường hợp công việc đặc thù khác theo quy định của pháp luật.
Do đó, người lao động làm việc trong các ngành, nghề đặc thù cần kiểm tra quy định áp dụng cụ thể để xác định chính xác thời hạn báo trước khi nghỉ việc.
4. Những trường hợp người lao động được nghỉ việc không cần báo trước
Không phải mọi trường hợp đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động đều phải báo trước.
Theo khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không cần báo trước nếu thuộc một trong các trường hợp pháp luật quy định.
– Không được bố trí đúng công việc hoặc địa điểm làm việc
– Không được trả đủ lương hoặc trả lương không đúng thời hạn
– Bị ngược đãi, đánh đập hoặc có hành vi xúc phạm
– Bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc
– Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở y tế
– Đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định
– Người sử dụng lao động cung cấp thông tin không trung thực
5. Người lao động cần lưu ý gì khi nghỉ việc?
Để hạn chế tranh chấp với doanh nghiệp, trước khi đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động, người lao động nên:
Thứ nhất, kiểm tra loại hợp đồng lao động. Cần xác định hợp đồng đang là hợp đồng xác định thời hạn hay không xác định thời hạn, đồng thời kiểm tra thời hạn của hợp đồng nếu là hợp đồng xác định thời hạn.
Thứ hai, xác định công việc có thuộc nhóm đặc thù hay không. Đối với một số ngành, nghề, công việc đặc thù, thời gian báo trước dài hơn đáng kể so với công việc thông thường.
Thứ ba, xác định chính xác ngày dự kiến nghỉ việc. Việc xác định ngày chấm dứt hợp đồng giúp người lao động chủ động tính thời gian báo trước và hạn chế nguy cơ nghỉ việc trái quy định.
Thứ tư, thực hiện việc thông báo nghỉ việc bằng hình thức phù hợp. Người lao động nên có văn bản hoặc hình thức thông báo có thể chứng minh được thời điểm đã thông báo cho người sử dụng lao động.
Thứ năm, lưu giữ các tài liệu liên quan. Hợp đồng lao động, thông báo chấm dứt hợp đồng, email, tin nhắn và các tài liệu liên quan nên được lưu giữ để làm căn cứ khi cần thiết.
6. Không báo trước đúng quy định có thể phát sinh trách nhiệm gì?
Nếu người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái quy định, chẳng hạn như không thực hiện đúng thời gian báo trước và không thuộc trường hợp được nghỉ không cần báo trước, việc chấm dứt hợp đồng có thể bị xác định là đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật.
Khi đó, người lao động có thể phải thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật lao động, trong đó có thể bao gồm nghĩa vụ bồi thường cho người sử dụng lao động trong một số trường hợp.
Vì vậy, trước khi nghỉ việc, người lao động nên xác định rõ mình thuộc trường hợp nào để thực hiện đúng quy định và bảo vệ quyền lợi của bản thân