Hợp đồng lao động: Những nội dung người lao động cần biết

Trong đời sống hằng ngày, chúng ta làm việc với nhiều mục đích khác nhau với tư cách là người lao động hoặc người sử dụng lao động. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ các quy định của pháp luật lao động, đặc biệt là những quy định liên quan đến hợp đồng lao động.

Trên thực tế, vẫn còn trường hợp người lao động làm việc nhưng không ký hợp đồng lao động. hoặc làm việc không có thỏa thuận rõ ràng về quyền và nghĩa vụ của các bên. Điều này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động cũng như gây khó khăn cho người sử dụng lao động khi phát sinh tranh chấp.

Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu một số nội dung cơ bản mà người lao động cần lưu ý khi giao kết hợp đồng lao động.

  1. Tổng quan về hợp đồng lao động.

Căn cứ theo quy định tại Điều 13 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.

Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.

Phân loại hợp đồng lao động: Căn cứ theo Điều 20 Bộ luật Lao động 2019:

  • Hợp đồng lao động không xác định thời hạn
  • Hợp đồng lao động xác định thời, thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực của hợp đồng.

Hình thức của hợp đồng lao động: hợp đồng lao động về nguyên tắc phải được giao kết bằng văn bản hoặc thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định pháp luật.

Hợp đồng lao động giao kết bằng lời nói đối với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 1 tháng, ngoại lệ những trường hợp sau dù có lao động dưới 1 tháng cũng phải giao kết hợp đồng lao động bằng văn bản: Người lao động chưa đủ 15 tuổi, lao động là người giúp việc trong gia đình, Nhóm người lao động từ đủ 18 tuổi trở lên ủy quyền cho một người trong nhóm ký hợp đồng làm việc dưới 12 tháng.

2. Ý nghĩa của hợp đồng lao động

Hợp đồng lao động không chỉ là văn bản xác nhận quan hệ lao động mà còn là cơ sở quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cả người lao động và người sử dụng lao động.

Thông qua hợp đồng lao động, các bên có thể xác định rõ công việc phải thực hiện, mức lương, thời gian làm việc, địa điểm làm việc, quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi bên. Khi phát sinh bất đồng hoặc tranh chấp, hợp đồng lao động cũng là căn cứ quan trọng để xác định nội dung mà các bên đã thỏa thuận và trách nhiệm của mỗi bên.

Đối với người lao động, việc có hợp đồng lao động giúp bảo đảm các quyền lợi liên quan đến tiền lương, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, bảo hiểm và các chế độ khác theo thỏa thuận và quy định pháp luật.

Đối với người sử dụng lao động, hợp đồng lao động giúp xác lập rõ trách nhiệm của người lao động, phạm vi công việc và các nghĩa vụ mà người lao động phải thực hiện trong quá trình làm việc.

Do đó, việc giao kết hợp đồng lao động đầy đủ, rõ ràng và đúng quy định có ý nghĩa quan trọng trong việc xác lập, thực hiện và bảo vệ quyền, nghĩa vụ của các bên trong quan hệ lao động.

3. Nội dung của hợp đồng lao động.

Căn cứ theo Điều 21 Bộ luật Lao động hợp đồng lao động có những nội dung chính như sau:

“a) Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động và họ tên, chức danh của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người sử dụng lao động;

b) Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ Căn cước công dân, Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động;

c) Công việc và địa điểm làm việc;

d) Thời hạn của hợp đồng lao động;

đ) Mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác;

e) Chế độ nâng bậc, nâng lương;

g) Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi;

h) Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động;

i) Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp;

k) Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề.

Khi người lao động làm việc có liên quan trực tiếp đến bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ theo quy định của pháp luật thì người sử dụng lao động có quyền thỏa thuận bằng văn bản với người lao động về nội dung, thời hạn bảo vệ bí mật kinh doanh, bảo vệ bí mật công nghệ, quyền lợi và việc bồi thường trong trường hợp vi phạm.

Đối với người lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp thì tùy theo loại công việc mà hai bên có thể giảm một số nội dung chủ yếu của hợp đồng lao động và thỏa thuận bổ sung nội dung về phương thức giải quyết trong trường hợp thực hiện hợp đồng chịu ảnh hưởng của thiên tai, hỏa hoạn, thời tiết.”

4. Hiệu lực của hợp đồng lao động.

Căn cứ theo Điều 23 Bộ luật Lao động 2019

Hợp đồng lao động có hiệu lực kể từ ngày hai bên giao kết, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác.
Theo đó, người lao động và người sử dụng lao động có thể thỏa thuận thời điểm hợp đồng lao động bắt đầu có hiệu lực. Việc xác định rõ thời điểm có hiệu lực giúp các bên xác định thời điểm bắt đầu phát sinh quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng lao động.
Tóm lại, hợp đồng lao động là cơ sở quan trọng để người lao động và người sử dụng lao động xác lập rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm trong quan hệ lao động. Việc hiểu và thực hiện đúng các quy định về hợp đồng lao động sẽ giúp các bên chủ động bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình và hạn chế những tranh chấp có thể phát sinh trong quá trình làm việc.